Creation: Free Design

Dutch Geothermal Cluster (DGC)

AboutDGC logo

Dutch geothermal companies with international ambitions have established the Dutch Geothermal Cluster (DGC). The aim is to work together on export opportunities.

The association DGC is an independent non-profit organisation in inception that supports and promotes the Dutch geothermal expertise of its member companies outside of the Netherlands.

Feel free to contact us for any questions or participation at Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Follow us at www.linkedin.com/company/dutchgeothermalcluster

Agenda

Date

Event

Activity DGC

Link

25 maart 2021

Ledenbijeenkomst

Interne bijeenkomst

 

October 2021

World Geothermal Congress 2021

Organizer network event and participants present at venue

www.wgc2020.com/

Board

Bob Harskamp (Well Engineering Partners), Remco van Ee (Huisman), Jasper Kwee (IF Technology), Johan de Koning (Hybrid Energy Solutions), Eric Quinlan (Wagenborg Foxdrill) and Yvonne A’Campo (Witteveen+Bos).

Members

logo GeothermieNederland

Witteveen

 cleanstream

Well guidance

 

Odfjell

 

 Hybrid Energy Solutions

 

 

 

WEP

TNO

Wagenborg

 Dutch filtration

Coevorden

 

 

Huisman

Panterra

Iteco

 

 

 HP

 

 

 

 

 

IF

 

Noy

 

iot

VB

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wat is geothermie - techniek

wat is
geothermie?
duurzaam I gebruikers I techniek I veiligheid

 

TECHNIEK
Voor een geothermie-installatie is, als de putten eenmaal geboord zijn, een terrein benodigd van ongeveer een halve hectare. Hierop staat een gebouw van zo’n 20 bij 20 meter voor de warmtewisselaars en enkele filters en pompen. Naast het gebouw is vaak een ontgassingsinstallatie (‘ontgassingstank’) nodig en soms een noodfakkel gekoppeld aan deze installatie. In de buurt dient ruimte beschikbaar te zijn voor reparatie- en onderhoudswerkzaamheden. Hier vind je meer informatie over de inrichting van een geothermielocatie. Bekijk ook deze korte film.

  • BENUTTEN VAN DE WARTME
    BENUTTEN VAN DE WARTME
    In een warmtewisselaar stroomt het opgepompte water door buizen langs het water van het verwarmingssysteem. Via een pomp gaat het afgekoelde water weer terug naar de oorspronkelijke diepte. Bekijk ook dit filmpje
  • OPBOUW VAN DE PUT
    OPBOUW VAN DE PUT
    De buizen worden in het boorgat geplaatst en daarna vastgezet met cement. In het putontwerp is rekening gehouden met de grondwaterstand, de samenstelling van het op te pompen water en ondergrondse druk. Er wordt eerst een buis geheid of geboord tot onder het grondwater. Daardoorheen boort men de put. In de put hangt een pomp, die het warme water omhoog pompt. Bekijk ook dit filmpje.
  • DIEP ONDER DE GROND
    DIEP ONDER DE GROND
    Een geothermie-installatie bestaat uit twee putten: één voor het oppompen en één voor het terugpompen van water. Door de ondergrondse afstand tussen de putten (1 – 2 kilometer) kan het water langzaam weer opwarmen.

    De doorstroming in het reservoir is te verbeteren door hydraulisch stimuleren (fracken). Dit kan met name nodig zijn voor ultradiepe geothermie (geothermie op meer dan vier kilomter diepte). Kijk ook eens bij de veelgestelde vragen over dit onderwerp. Tot op heden is bij geothermie in Nederland niet gefrackt.

    Zie verder de factsheet over fracken op deze site.

Wat is geothermie - veiligheid

wat is
geothermie?
duurzaam I gebruikers I techniek I veiligheid

 

VEILIGHEID
Veiligheid heeft de hoogste prioriteit voor de geothermiebedrijven. De bedrijven brengen vooraf de risico’s in kaart, treffen veiligheidsmaatregelen en leren van eerdere ervaringen. De risico’s verschillen per project en locatie, niet elk risico doet zich bij elk project voor. Bedrijven wisselen kennis en ervaring uit om van elkaar te leren.

Met name het bevingsrisico is niet overal gelijk in Nederland. In enkele gebieden is dan ook extra voorzichtigheid geboden of kan onderzoek uitwijzen dat warmtewinning niet verantwoord is. Indien er onverhoopt toch schade optreedt, wordt deze conform de Mijnbouwwet vergoed. Klik hier voor de factsheet over dit onderwerp.

  • Wat gebeurt er als er gassen meekomen?
    Tijdens het boren is er een kleine kans gas onder druk te vinden. Daarom zijn er veiligheidsmaatregelen in de installatie, zoals afsluiters, om hoge drukken te weerstaan. In het opgepompte water zit vaak wat gas opgelost. Dat wordt, indien dit het geval is, opgevangen in een gasscheider en gebruikt of teruggevoerd in de injectieput. De put zelf is drukloos als de pomp uitstaat.
  • Is er ook natuurlijke straling?
    In de ondergrond bevinden zich van nature laagradioactieve deeltjes in lage concentraties. Deze kunnen mee naar boven komen en zich in de filters ophopen. De bedrijven waar dit gebeurt, hebben hiervoor maatregelen genomen en voeren het filterafval apart af. De deeltjes kunnen niet in de (verwarmingsbuizen van de) kassen of woningen terechtkomen. Hier vind je meer informatie.
  • Zijn er risico’s voor het grondwater?
    De buizen voorkomen dat water van de ene aardlaag in de andere terecht komt. Als deze tóch lekken kan dit het grondwater verontreinigen. Robuust putontwerp, regelmatig onderhoud en monitoring reduceren de kans dat lekkage optreedt, zorgen voor een tijdige ontdekking van fouten en verminderen zo de effecten áls er iets gebeurt. Klik hier voor meer informatie over het effect op grodnwater. Op de site staat ook een factsheet geothermie en grondwater.
  • Hoe zit het met bodemdaling?
    Geothermie onttrekt geen materie aan de ondergrond: alleen de warmte wordt eruit gehaald, het water wordt weer teruggepompt. Hierdoor blijft de gemiddelde druk onveranderd en is de kans op bodemdaling gering. In de factsheet geothermie en bodemdaling lees je meer.
  • Is er een kans op aardbevingen?
    Boren in de ondergrond kan (grotere en) kleinere aardbevingen en trillingen veroorzaken. Door bij het boren rekening te houden met natuurlijke breuken in de ondergrond is de kans op een aardbeving klein. Indien er toch een kans op aardbevingen is, vindt nadere analyse plaats en wordt in ieder geval seismische monitoring ingesteld. In gebieden met ‘actieve natuurlijke breuken’ gebeurt dit standaard. In de factsheet geothermie en seismiciteit/ aardbevingen lees je meer. Na de boring wordt gekeken of de drukken en breuken afwijken van de verwachtingen en of het starten van de productie verantwoord is. Afhankelijk van de bevindingen wordt een monitoringsysteem geïnstalleerd. Door het monitoren wordt seismiciteit snel opgemerkt en daarmee vermindert de kans op schade.

 

Wat is geothermie - duurzaam

wat is
geothermie?
duurzaam I gebruikers I techniek I veiligheid


Geothermie (aardwarmte) is lokale duurzame warmte uit de ondergrond voor de verwarming van huizen, kassen en industrie. De temperatuur loopt op met de diepte: hoe dieper hoe warmer. Het van nature aanwezige warme water wordt uit de ondergrond opgepompt. De warmte wordt eruit gehaald. Een pomp zorgt ervoor dat het afgekoelde water terugstroomt in dezelfde aardlaag waarna het weer opwarmt.

 

DUURZAAM EN BETROUWBAAR

1) Lokaal
Geothermie is in veel regio’s in Nederland beschikbaar, wordt lokaal geproduceerd en gebruikt. Lees hier meer informatie over waar in Nederland geothermie beschikbaar is. Geothermie draagt bij aan onze energie-onafhankelijkheid en een schoon milieu.

2) Duurzaam
Nederland wil in 2050 een volledig duurzame energievoorziening hebben. Om klimaatverandering te beperken, moet de CO2-uitstoot omlaag zoals afgesproken in Parijs. Geothermie stoot nauwelijks CO2 of andere producten uit. Hier lees je hoe geothermie zorgt voor minder CO2-uitstoot. Geothermie is een schoon alternatief voor aardgas. Hoe duurzaam geothermie is, vind je hier.

3) Betrouwbaar
Geothermie is niet afhankelijk van weer, wind of seizoen. Geothermie is daardoor een voorspelbare en betrouwbare warmtebron.

4) Betaalbaar
Geothermie is een van de goedkopere alternatieve warmtebronnen. Op dit moment kan geothermie nog niet zonder subsidie concurreren. Bedrijven wekken met geothermie hun eigen warmte op en zijn daarmee onafhankelijker van de markt en prijsschommelingen. Hier lees je meer over de financiën.

Wat is geothermie - gebruikers

wat is
geothermie?
duurzaam I gebruikers I techniek I veiligheid

 

GEBRUIKERS VAN GEOTHERMIE
Op dit moment leveren geothermiebedrijven met name warmte aan de glastuinbouw. Er zijn (begin 2018) in Nederland ongeveer 20 installaties die aardwarmte produceren, meestal op zo’n 2.000-3.000 meter diepte. Hier is te lezen hoeveel miljoen m3 aardgas en ton COper jaar het betreft. Landen als Frankrijk, Duitsland en Italië passen geothermie al enkele tientallen jaren met succes toe. Hier lees je meer over de ervaringen in het buitenland.

Naast glastuinbouw kan geothermie ook een belangrijke bijdrage leveren aan het vergroenen van de warmtevoorziening van woningen, kantoren (de utiliteitssector) en van de industrie. In diverse steden zijn projecten in uitvoering of in planning. Geothermie zou mogelijk ongeveer 30% van de huidige warmtevraag kunnen leveren in 2050 Lees hier meer over het potentieel van geothermie in Nederland.

 

WONINGEN EN UTILITEIT

Geothermie kan via een warmtenet woonwijken en kantoren voorzien van warmte. Geothermie sluit goed aan op bestaande infrastructuur zoals warmtenetten en verwarmingssystemen in woningen. Een geothermie-installatie die water van ongeveer 90˚C oppompt, kan ongeveer 3.000-5.000 huishoudens van warmte voorzien. Dat bespaart ongeveer 5 miljoen m3 aardgas en ongeveer 9.000 ton CO2 per jaar. Hier lees je meer over geothermie in de gebouwde omgeving.

KASSEN

In Nederland maakt op dit moment de glastuinbouw al veel gebruik van geothermie voor hun warmtevoorziening. Glastuinbouwbedrijven kunnen zowel hogere als lagere temperaturen gebruiken (40 – 100 0C). Met geothermie is de glastuinbouw onafhankelijker is van prijsschommelingen en externe energieleveranciers. De ambitie is in 2050 25 PJ aan warmte voor de glastuinbouw te produceren (dat zijn ongeveer 75 geothermie-installaties). Een gemiddelde geothermie-installatie voorziet nu ongeveer 30-40 ha kas van warmte. Dat is ongeveer 60 tot 80 voetbalvelden kas per installatie. Hier lees je meer over geothermie in de glastuinbouw en over de potentie.

INDUSTRIE EN ELEKTRICITEIT

De Nederlandse industrie heeft een grote behoefte aan proceswarmte van hogere temperatuur (meer dan 150 graden), en deels van lagere temperatuur. In deze vraag wordt nu grotendeels voorzien door aardgas. Geothermie kan beide soorten warmte leveren (tot uiteindelijk 250 graden met ultradiepe geothermie, nu nog in ontwikkeling). In potentie is 30% van de Nederlandse warmtevraag met geothermie te voorzien. Hiervoor is nog veel kennisontwikkeling en meer ervaring nodig, bijvoorbeeld vanuit de Green Deal Ultradiepe Geothermie. Hier lees je meer over geothermie in de industrie. De productie van elektriciteit staat in Nederland nog in de kinderschoenen. Lees hier meer over elektriciteitsopwekking.
  • WONINGEN EN UTILITEIT

    Geothermie kan via een warmtenet woonwijken en kantoren voorzien van warmte. Geothermie sluit goed aan op bestaande infrastructuur zoals warmtenetten en verwarmingssystemen in woningen. Een geothermie-installatie die water van ongeveer 90˚C oppompt, kan ongeveer 3.000-5.000 huishoudens van warmte voorzien. Dat bespaart ongeveer 5 miljoen m3 aardgas en ongeveer 9.000 ton CO2 per jaar. Hier lees je meer over geothermie in de gebouwde omgeving.
  • KASSEN

    In Nederland maakt op dit moment de glastuinbouw al veel gebruik van geothermie voor hun warmtevoorziening. Glastuinbouwbedrijven kunnen zowel hogere als lagere temperaturen gebruiken (40 – 100 0C). Met geothermie is de glastuinbouw onafhankelijker is van prijsschommelingen en externe energieleveranciers. De ambitie is in 2050 25 PJ aan warmte voor de glastuinbouw te produceren (dat zijn ongeveer 75 geothermie-installaties). Een gemiddelde geothermie-installatie voorziet nu ongeveer 30-40 ha kas van warmte. Dat is ongeveer 60 tot 80 voetbalvelden kas per installatie. Hier lees je meer over geothermie in de glastuinbouw en over de potentie.
  • INDUSTRIE EN ELEKTRICITEIT

    De Nederlandse industrie heeft een grote behoefte aan proceswarmte van hogere temperatuur (meer dan 150 graden), en deels van lagere temperatuur. In deze vraag wordt nu grotendeels voorzien door aardgas. Geothermie kan beide soorten warmte leveren (tot uiteindelijk 250 graden met ultradiepe geothermie, nu nog in ontwikkeling). In potentie is 30% van de Nederlandse warmtevraag met geothermie te voorzien. Hiervoor is nog veel kennisontwikkeling en meer ervaring nodig, bijvoorbeeld vanuit de Green Deal Ultradiepe Geothermie. Hier lees je meer over geothermie in de industrie. De productie van elektriciteit staat in Nederland nog in de kinderschoenen. Lees hier meer over elektriciteitsopwekking.

 

  • WONINGEN EN UTILITEIT
    Geothermie kan via een warmtenet woonwijken en kantoren voorzien van warmte. Geothermie sluit goed aan op bestaande infrastructuur zoals warmtenetten en verwarmingssystemen in woningen. Een geothermie-installatie die water van ongeveer 90˚C oppompt, kan ongeveer 3.000-5.000 huishoudens van warmte voorzien. Dat bespaart ongeveer 5 miljoen m3 aardgas en ongeveer 9.000 ton CO2 per jaar. Hier lees je meer over geothermie in de gebouwde omgeving.
  • KASSEN
    In Nederland maakt op dit moment de glastuinbouw al veel gebruik van geothermie voor hun warmtevoorziening. Glastuinbouwbedrijven kunnen zowel hogere als lagere temperaturen gebruiken (40 – 100 0C). Met geothermie is de glastuinbouw onafhankelijker is van prijsschommelingen en externe energieleveranciers. De ambitie is in 2050 25 PJ aan warmte voor de glastuinbouw te produceren (dat zijn ongeveer 75 geothermie-installaties). Een gemiddelde geothermie-installatie voorziet nu ongeveer 30-40 ha kas van warmte. Dat is ongeveer 60 tot 80 voetbalvelden kas per installatie. Hier lees je meer over geothermie in de glastuinbouw en over de potentie.
  • INDUSTRIE EN ELEKTRICITEIT
    De Nederlandse industrie heeft een grote behoefte aan proceswarmte van hogere temperatuur (meer dan 150 graden), en deels van lagere temperatuur. In deze vraag wordt nu grotendeels voorzien door aardgas. Geothermie kan beide soorten warmte leveren (tot uiteindelijk 250 graden met ultradiepe geothermie, nu nog in ontwikkeling). In potentie is 30% van de Nederlandse warmtevraag met geothermie te voorzien. Hiervoor is nog veel kennisontwikkeling en meer ervaring nodig, bijvoorbeeld vanuit de Green Deal Ultradiepe Geothermie. Hier lees je meer over geothermie in de industrie. De productie van elektriciteit staat in Nederland nog in de kinderschoenen. Lees hier meer over elektriciteitsopwekking.

Soorten geothermie

Geothermie is gedefinieerd als de energie die in de bodem als warmte zit opgeslagen. De definitie impliceert dat alle energie, die in de vorm van warmte aan de bodem onttrokken wordt als aardwarmte of geothermie is aan te duiden, ongeacht de temperatuur en/of de herkomst (natuurlijke herkomst of door mensen in de bodem opgeslagen, zoals bij Warmte/Koude Opslag (WKO)).

Lees meer...

Glastuinbouw

De glastuinbouw is momenteel de belangrijkste afzetmarkt voor geothermie. Circa 90% van de aanvragen heeft deels of geheel betrekking op kassen. Dit grote aandeel is het gevolg van de forse armtevraag (en sterk geconcentreerd op een relatief klein oppervlak) en het ondernemerschap in deze sector.

Lees meer...

Potentieel (NL)

TNO heeft in 2012 het technisch/ economische winbare potentieel tot vier kilometer ingeschat op circa 850 PetaJoule per jaar (PJ), terwijl de vraag naar warmte op deze temperaturen (van woningen, utiliteit en kassen)  circa 400 PJ per jaar is. Het potentieel op grotere dieptes is erg onzeker; met de marge is dit in 2011 berekend op 228 PJ warmte en 34 PJ elektriciteit per jaar (9,5 mln MWh/jr).

Lees meer...

Principe van de bron

De warmte komt naar boven door het aanboren van een geothermisch reservoir op een diepte van enkele kilometers. Voor de nabije toekomst zijn de watervoerende lagen (aquifers, over het algemeen zandsteenpakketten) het meest interessant. Deze watervoerende lagen zijn in vele delen van Nederland aanwezig. Zie bijvoorbeeld ook www.thermogis.nl

Lees meer...

Wat is geothermie?

old faithfull

Via deze infographic krijgt u een compleet (grafisch) overzicht van de productie, het gebruik en andere ins en outs van geothermie.

Wilt u meer en uitgebreidere informatie, dan kunt u ook terecht op hoewerktaardwarmte.nl.

Geothermie of aardwarmte ontstaat door de warmte-uitstraling uit het binnenste van de aarde. De temperatuur loopt op met de diepte: hoe dieper hoe warmer. Geysers zoals we die kennen uit Yellowstone Park zijn daar een voorbeeld van. Er bestaan diverse vormen van aardwarmte, afhankelijk van de diepte en ingezette technieken. Geothermie is aardwarmte die dieper dan 500 meter gewonnen wordt; bodemenergie is aardwarmte die minder dan 500 meter diep gewonnen wordt.

Om geothermie op te halen uit de bodem, wordt het daar aanwezige warme zoute water opgepompt en de warmte eruit gehaald. Het afgekoelde water wordt vervolgens weer teruggepompt (injecteren) en warmt weer op door de constante hitte uit de aardkern . Een geothermie-installatie bestaat daarom uit minimaal twee putten: tenminste één voor de aanvoer en tenminste één voor de afvoer van water.

 

Lees meer...

Industrie

Ook de industrie kan verduurzamen met geothermie. Industriële processen vragen daarbij veelal hogere temperaturen. Afhankelijk van het proces vanaf 140 tot boven de 200 graden. In Nederland hebben vooral bedrijven uit de voedings-en genotmiddelensector en de papiersector interesse in geothermie.

Lees meer...

Gebouwde omgeving

Naast glastuinbouw en industrie is de gebouwde omgeving de derde 'sector' waar verduurzaming van de energievoorziening middels geothermische warmte heel zinvol kan zijn. Naast bodemenergie (WKO), biomassa en besparing is geothermie op meerdere plaatsen een goede manier om 'van gas los' te komen.

Lees meer...

Elektriciteitsopwekking

Vanaf circa 90 °C komt ook de opwekking van elektriciteit met werkvloeistoffen als (iso)butaan of (iso)pentaan (de zogenaamde Organic Rankine Cycle) of een ammonia/water mengsel (Kalina Cycle) binnen bereik. Daarbij geldt dat dicht bij de ondergrens de elektrische efficiency om natuurkundige redenen klein is. (10% of lager)

Lees meer...

Wat is ultradiepe geothermie?

Dieper dan vier kilometer kan het water een temperatuur van meer dan 120 graden hebben. Het onttrekken van dit water maakt het mogelijk om deze warmte in de industrie te gebruiken; de zogenaamde ultradiepe geothermie (UDG). Het Dinantien is de meest veelbelovende geologische laag om geothermie op deze diepte te ontdekken.

Ultradiepe geothermie is in Nederland nieuw. Een belangrijk verschil tussen 'gewone' en ultradiepe geothermie is dat we veel meer van de Nederlandse ondergrond tussen de 2-3 kilometer weten door alle olie- en gasboringen (>3.000 boringen op land) en veel minder over de ultradiepe ondergrond. Circa zeven boringen waren dieper dan vier kilometer, waarvan de diepste zo’n zes kilometer. Ook technologisch is UDG uitdagender en is er meer innovatie nodig dan bij aardwarmte op geringere diepte. In het buitenland wordt al wel op verschillende plekken stoom gewonnen, allemaal in gebieden waar deze hoge temperaturen veel ondieper te vinden zijn, zoals in IJsland en Italië.

De verwachting is dat we in over enkele jaren de eerste ultradiepe aardwarmte projecten kunnen realiseren. In Nederland werkt de sector en het Rijk samen aan een innovatief kennisprogramma om UDG te ontwikkelen binnen de Green Deal Ultradiepe Geothermie. Meer informatie over deze Green Deal en de stand van zaken kunt u hier vinden.

In Nederland hebben we dus nog niet zo diep geboord naar aardwarmte, maar de verwachting is dat we over enkele jaren weten of en hoe we de eerste ultradiepe geothermie projecten op veilige en verantwoorde wijze kunnen realiseren.

Geothermie in het buitenland

De inzet van geothermische energie verschilt voor de Nederlandse situatie veel met andere landen in de wereld.

landau dld power plant

Wereldwijd is de productie van elektriciteit het belangrijkste en meest verspreid. De vijf grootste producenten van elektriciteit zijn de VS (3.567 MW), de Filipijnen (1.868 MW), Indonesië (1.450 MW), Nieuw Zeeland (980 MW) en Italië (944 MW). Vaak zit de geothermische energie in deze landen dichter aan het oppervlak, waardoor het makkelijker winbaar is.

Landau Dld Power Plant (ORC)

Lees meer...

Wat is geothermie?

Hoe dieper in de ondergrond, hoe warmer de aarde zal zijn. Deze warmte wordt in steeds meer landen gebruikt als duurzame energie. De warmte kan via het water in de ondergrond naar boven vervoerd worden. Dit noemen we geothermie of aardwarmte.

Op deze pagina zijn een aantal factsheets te vinden over aardwarmte, verdeeld in verschillende categorieën. Deze factsheet legt uit wat geothermie is en presenteert de categorieën.

Veelgestelde vragen

Onderstaande tekst bevat vele vragen en antwoorden over geothermie en is vrij te gebruiken, rekening houdend met de disclaimer. Ook als download  (in Word) beschikbaar. Aanvullingen en correcties zijn zeer welkom! Tevens is veel informatie te vinden op allesoveraardwarmte.nl

  • Wat is geothermie?
    Diep in de bodem ligt warm water opgeslagen in poreuze zand- en gesteentelagen. Hoe dieper in de aarde, hoe warmer het wordt. Met iedere kilometer diepte stijgt de temperatuur met ongeveer 31˚C. De energie die opgeslagen is in dit warme water wordt geothermie of aardwarmte genoemd. Het warme water kan worden opgepompt en de energie is te gebruiken voor het verwarmen van woningen en bedrijven. Als de temperatuur hoog genoeg is, is ook elektriciteitsproductie mogelijk.
  • Hoe werkt geothermie?
    Water met een geschikte temperatuur voor verwarming zit in Nederland op een diepte vanaf ongeveer 1,5 kilometer. Er zijn echter ook initiatieven op geringere diepte. Een aardwarmtesysteem pompt warm water uit een water bevattende en poreuze aardlaag. Via één of meer productieputten komt het warme water naar de oppervlakte. In een warmtewisselaar geeft dit warme water zijn energie af aan een warmtenet, dat woningen, kassen of industrie van warmte voorziet. Via pompen en één of meer injectieputten stroomt het afgekoelde water in dezelfde aardlaag/reservoir terug. Klik hier voor een filmpje met uitleg (klik op 'video'). Een productieput en injectieput samen heet een (putten)doublet.
  • Hoe duurzaam is geothermie?
    Geothermie is op meerdere manieren een duurzame bron van energie. Ten eerste is de voorraad die in de aardkorst zit nagenoeg onuitputtelijk. Door natuurlijke processen in de kern van de aarde is het water herbruikbaar (want het wordt steeds opnieuw opgewarmd). Wel zal de temperatuur van de hete grondlagen door de productie van aardwarmte over een termijn van enkele tientallen jaren lokaal afnemen, een daling die zich weer zal herstellen als het doublet uit productie wordt genomen. Ten tweede komt bij de productie van aardwarmte nauwelijks CO2 vrij. (voor de getallen: zie de vraag over de hoeveelheid CO2).
  • Welke voordelen biedt geothermie?
    Geothermie kent een aantal voordelen.
    • het is een duurzame bron van energie welke nauwelijks CO2 uitstoot. Voor (kas-)verwarming met geothermie is de gemiddelde uitstoot ongeveer 1/8 van die van aardgas (Er is nog wel elektriciteit nodig voor de pompen et cetera, en uitgaande van een COP = 20, 500 g CO2/kWh elektriciteit)
    • De kosten van geothermische energie zijn voor langere tijd stabiel en voorspelbaar
    • In tegenstelling tot vele andere vormen van hernieuwbare energie is geothermie onafhankelijk van externe factoren (wind, zonlicht, etc.). Het is 24/7 beschikbaar.
    • Als de putten eenmaal geboord zijn, is er nauwelijks sprake van geluidsbelasting of visuele hinder voor de omgeving.
  • Hoeveel aardgas en CO2 wordt er bespaard?
    In Nederland ligt de gemiddelde jaarproductie per bron op circa 180.000 GJ (de warmtebehoefte van zo’n 5.000 (nieuwere) woningen). De besparing op CO2-emissies bedraagt per project circa 10.000 ton/jaar (5.500.000 m3 aardgas). De besparingscijfers voor het totaal van alle bronnen (2016):
    • CO2-besparing: 152.000 ton/jaar
    • Aardgas-besparing: 85.000.000 m3/jaar
    Nieuwere projecten zijn vaak groter (een groter thermisch vermogen) dan het huidige gemiddelde. Besparingen van 10 mln m3 aardgas per project zijn dan ook mogelijk.
  • Waar wordt geothermie in Nederland toegepast?
    Momenteel zijn er in Nederland ongeveer 20 geothermische doubletten in productie, die voornamelijk leveren aan de glastuinbouw. In Den Haag en Heerlen zijn doubletten aangelegd voor het leveren van energie aan gebouwen. Voor een overzicht van alle huidige geothermieprojecten in Nederland, zie https://geothermie.nl/index.php/nl/
  • Wordt geothermie in het buitenland toegepast?
    Geothermie is geschikt voor verwarming en om elektriciteit mee te maken. Wereldwijd staat de elektraproductie voorop ( >90% van de systemen). Heet water (stoom) van >100 graden Celcius wordt dan omgezet in elektriciteit (onder meer in de VS, IJsland en Indonesië).
    • In onder meer Duitsland en Frankrijk zijn al tientallen geothermische doubletten in productie die warmte leveren. Uit de ondergrond van Parijs haalt men bijvoorbeeld al sinds 1969 water voor verwarming uit de diepe ondergrond.
    • In vulkanische gebieden loopt de temperatuur in de ondergrond sneller op. Daardoor hoeft men minder diep te boren voor een rendabele aardwarmtebron en is het gebruik van aardwarmte nog aantrekkelijker. Op bijvoorbeeld IJsland is geothermie de belangrijkste bron van elektriciteit én warmte.
    De International Geothermal Association (IGA) en European Geothermal Energy Council (EGEC) kunnen meer informatie geven.
  • Hoe veilig is geothermie?
    Geothermiebedrijven zijn erop gericht om de kans op ongewenste gebeurtenissen klein te houden. Dit betreft dan vooral:
    • Seismische activiteit. Menselijk handelen in de ondergrond kan (grotere en) kleinere aardbevingen en trillingen veroorzaken. De krachten die een geothermische boring of bron op de ondergrond uitoefent, zijn echter van zichzelf te klein om (circa 2,5 kilometer ‘hoger’) tot voelbare trillingen aan maaiveld te leiden. Omdat bij geothermie de drukverschillen gedurende de exploitatie erg klein zijn, is het zeer onwaarschijnlijk dat hierdoor aardbevingen worden veroorzaakt.
    • Bodemdaling. Er wordt geen volume onttrokken aan de ondergrond, zoals bij delfstoffenwinning. Hierdoor blijft de gemiddelde druk in het reservoir vrijwel onveranderd. Het injecteren van afgekoeld water zorgt er voor dat er wel enige krimp zal optreden in het gesteente rond de injectieput. Dit is in de ordegrootte van 2 centimeter na 100 jaar productie en daarom verwaarloosbaar bij de natuurlijke bodemdaling/ stijging in een eeuw. Merkbare bodemdaling door geothermie is daarom niet te verwachten. Soms komt met het water een kleine hoeveelheid gas (of olie) mee. Dit wordt bijvangst genoemd. Deze bijvangst is zo klein in volume dat ook hierdoor geen verzakkingen zullen optreden.
    • Vervuiling van het grondwater. Putten worden zo geboord en vastgezet met cement dat de kans dat water van de ene aardlaag in een andere aardlaag terechtkomt nihil is. Conductoren (grote stalen buizen van 50 tot wel 200 meter lengte, die als eerste zijn geplaatst) zorgen ervoor dat de boorvloeistoffen niet in de (ondiepere) bodem terecht komen. Ook tijdens de warmteproductie vindt een regelmatige controle van de puttoestand plaats, bijvoorbeeld door de dikte van de putwand en de drukken te meten.
    • (Gas-)explosies. Geothermieboringen worden op dezelfde veilige manier uitgevoerd als gasboringen. Mocht er dus gas worden aangetroffen dan is dat geen probleem. Aan de oppervlakte zijn geothermieputten bij stilstand drukloos. In aardwarmtebronnen zijn evenwel veiligheidsvoorzieningen ingebouwd (zoals afsluiters) die hoge drukken kunnen weerstaan.
    Toezicht op de geothermiebedrijven vindt plaats door Staatstoezicht op de Mijnen, en in voorkomende gevallen door de brandweer en de gemeente.
  • Wat merkt de omgeving van een boring?
    De (voorbereidingen) op een boring kunnen hinder opleveren voor de omgeving. Het installeren van de boortoren en de hulpinstallaties kan enkele weken duren en vindt veelal overdag plaats. Het boren zélf vindt 24 uur/dag plaats. Een boortoren produceert geluid, denk hierbij hoofdzakelijk aan de lift (het huiswerktuig), boorstangen die tegen elkaar aan stoten, of het gebruik van pompen. De boorkop gaat diep genoeg in de grond om geen overlast te veroorzaken. Daarnaast verzorgen vrachtauto’s de aan- en afvoer van materialen. De twee boringen duren (in totaal) enkele maanden (ca. 3 tot 6 maanden, afhankelijk van de diepte) . Bij het boren wordt getracht hinder tot een minimum te beperken. Bovendien gelden hiervoor wettelijke eisen.
  • Wat merkt de omgeving van de productie?
    Als de putten eenmaal geboord zijn is een terrein benodigd van zo’n 30 bij 30 meter en verder een gebouw van zo’n 20 bij 20 m voor de warmtewisselaars en (meestal) enkele filters, vaten en pompen. De installatie produceert enig geluid (vanwege de pompen) dat niet hoorbaar is buiten de locatie. Af en toe, denk aan enkele malen per maand, zal een vrachtwagen technische materialen en hulpstoffen komen brengen of afvalstoffen ophalen.
  • Vindt hydraulische stimulatie (fracking) plaats?
    In Nederland is voor aardwarmtebronnen op een diepte van twee tot drie kilometer het gebruik van hydraulische stimulatie tot nu toe (medio 2018) nog nooit toegepast. De gesteenten zijn van zichzelf doorlatend genoeg om een hoge productie te leveren. De mogelijkheden van aardwarmtebronnen op dieptes groter dan vier kilometer worden onderzocht, met daarbij de rol van fracking.
  • Wat is het effect op grondwater?
    De boring van de putten gaat soms door zogenoemde watervoerende lagen. Putten worden zo geboord en vastgezet met cement dat de kans nihil is dat water van de ene diepte/aardlaag in de andere terechtkomt. Bij de boringen gebruikt men boorvloeistoffen om de boorkop te koelen en het boorgruis naar de oppervlakte brengen. Conductoren (grote stalen buizen van 50 tot wel 200 meter lengte, die als eerste zijn geplaatst) zorgen ervoor dat de boorvloeistoffen niet in de (ondiepere) bodem terecht komen; elke verstoring van ondiepe waterlagen is immers ongewenst.
    Ook tijdens de warmteproductie vindt een regelmatige controle van de puttoestand plaats. Het is bovendien verboden te boren door aardlagen waaruit drinkwaterproductie plaats vindt. Lang niet elke grondwaterlaag is immers geschikt (of nodig) voor drinkwater. In het westen van Nederland vindt (vanwege verzilting) sowieso geen drinkwaterproductie plaats uit grondwater.
  • Is er kans op aardbevingen?
    Menselijk handelen in de ondergrond kan (grotere en) kleinere aardbevingen en trillingen veroorzaken. De krachten die een geothermische boring of bron op de ondergrond uitoefent, zijn echter van zichzelf te klein om (vanuit 1,5-2,5 kilometer diepte) tot voelbare trillingen aan maaiveld te leiden. Omdat ook tijdens de productie de drukverschillen klein zijn vergeleken met bijvoorbeeld aardgasproductie, is het zeer onwaarschijnlijk dat hierdoor voelbare aardbevingen worden veroorzaakt. Zie voor meer informatie de factsheet ‘geothermie en aardbevingen’ van het Platform Geothermie.
  • Vindt bewaking van de ondergrondse effecten plaats?
    Bij boringen wordt boorvloeistof gebruikt. Tot dusver bestaat deze boorvloeistof uit water met opgeloste stoffen zoals kleimineralen en verscheidene polymeren waaronder aardappelzetmeel. Deze vloeistof is essentieel voor de werking. Het ‘smeert’ de boor en boorkop, koelt de boor, zorgt ervoor dat cuttings/boorgruis naar boven worden vervoerd, onderhoudt de vloeistofdruk in de put en zorgt zo mede voor de veiligheid. Het lekken van boorvloeistof naar omliggende grondlagen kan impact hebben op de kwaliteit van het grondwater. Conductoren (grote stalen buizen van 50 tot wel 200 meter lengte, die als eerste zijn geplaatst) zorgen ervoor dat de boorvloeistoffen niet in de (ondiepere) bodem terecht komen. Verder is bij de samenstelling van de boorvloeistof rekening gehouden met het minimaliseren van de impact op de diepere bodem en met het reduceren van restproducten.
    Ook tijdens de warmteproductie vindt een regelmatige controle van de puttoestand plaats, bijvoorbeeld door de dikte van de putwand en de drukken te meten.
  • Zijn er afvalstoffen?
    Het opgepompte ‘formatiewater’ bevat allerlei opgeloste natuurlijke stoffen/elementen. Het water komt niet in contact met het oppervlaktewater of de buitenlucht. Het beheer en de systemen zijn erop gericht om deze stoffen terug in de injectieput te pompen. Toch kunnen er kleine zanddeeltjes en vaste deeltjes met de stroom meekomen. In de bovengrondse installaties zijn filters opgenomen die deze deeltjes uitfilteren, om verstopping van de injectieput te vermijden. (Die deeltjes zijn nog steeds héél klein: honderdsten van millimeters.) Soms hebben deze deeltjes een lichte natuurlijke radioactiviteit. Deze licht radioactieve deeltjes komen op aarde zowel in de boven- als ook diepe ondergrond voor. Het betreft een type straling die eenvoudig is af te schermen en niet aan de buitenkant van de installatie te meten is. De interne procedures, bij het openen van de installatie, houden hiermee rekening en de omgeving ondervindt hier geen hinder van.

    Voor dit onderdeel wordt er apart toezicht gehouden door de ANVS (Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming).
  • Welke technische ontwikkelingen zijn er?
    Onder andere met ondersteuning vanuit het ministerie van Economische Zaken werkt de geothermiesector hard aan verdere technische ontwikkelingen. Het gaat dan onder andere om putintegriteit (het voorkómen van lekkages en verstoppingen), het verbeteren van het rendement (minder pompenergie en optimale doorstroming) en optimale plaatsing van de doubletten. Daarnaast staan projecten met boringen naar vijf kilometer en meer sterk in de belangstelling, omdat de bijbehorende hogere watertemperaturen nodig zijn voor de industrie, stadsverwarming en elektriciteitsproductie. Hiervoor is vergroting nodig van de kennis van geschikte aardlagen en van goede en betaalbare putontwerpen. Bij al deze ontwikkelingen blijft de systeemopzet hetzelfde. (doubletten met bovengrondse warmtewisselaars). Voor toepassingen die minderwarmte hoeven te leveren wordt gekeken naar 'één-put-systemen'.
  • Wat gebeurt er op lange termijn met een put?
    Na meerdere tientallen jaren kan door het gebruik een put minder presteren en/ of kan de technische toestand (corrosie of juist aanslag) buitengebruikstelling nodig maken. Doel is dan om de oorspronkelijke situatie in de ondergrond zoveel mogelijk te herstellen. Dit gebeurt via het deels afvullen van de putten met beton en het verwijderen van het bovenste deel van de putten en alle bovengrondse installaties. Het is echter óók denkbaar dat met een nieuwe put de warmtewinning weer door kan gaan. Dat hangt af van de geologie op die plek en de (technische) ontwikkelingen.
  • Welke soorten geothermie zijn er?
    Geothermie is energie in de vorm van warmte die in de bodem zit opgeslagen. Dat betekent dat alle energie, die in de vorm van warmte uit de bodem komt aardwarmte of geothermie te noemen is. Dit kan energie van natuurlijke herkomst zijn, zoals bij het gebruik van een geothermiebron. Warmte die door mensen in de bodem is opgeslagen, zoals bij Warmte/Koude Opslag (WKO) wordt veelal, zeker in het buitenland ‘ondiepe geothermie’ genoemd. In Nederland spreken we dan meestal over ‘bodemenergie’. (Diepe) geothermie betreft in Nederland - conform de Mijnbouwwet en de daaronder vallende regelgeving – formeel dieptes van meer dan 500 meter. Voor meer informatie over bodemenergiesystemen kunt u onder andere terecht bij www.bodemenergienl.nl.

    Van 'ondiep' naar 'diep' zijn te onderscheiden:
    • Bodemwarmtepompen (meestal individuele woningen/gebouwen), maximaal rond de 50 meter diep
    • WKO systemen (grotere kantoren en groepen van woningen), maximaal rond de 250 meter diep
    • MTO (Midden Temperatuur Opslag)
    • HTO (Hoge Temperatuur Opslag)
    • Diepe geothermie / Direct Use (collectieve toepassingen zonder warmtepomp zoals woonwijken en kassen), maximaal rond de 1.500- 4.000 meter diep
    • Ultradiepe geothermie (elektriciteit, industrie en stadsverwarming)
  • Hoe komt de energie uit het water?
    Het warme water stroomt aan de oppervlakte door een warmtewisselaar. Een warmtewisselaar bestaat uit honderden dunne platen, waar het geothermische water zijn warmte overdraagt aan het verwarmingswater aan de andere zijde van de plaat. Het zo verwarmde water is dus niet in contact geweest met het geothermiewater maar heeft wel de warmte overgenomen. Dit warme water kan nu naar bijvoorbeeld tuinbouwkassen of woningen. Veelal staat er bij de afnemer weer een warmtewisselaar waar de warmte wordt overgedragen aan het water in het verwarmingssysteem van de afnemer. Zo zijn er meestal dus drie watercircuits: het geothermische, het warmtenet en de afnemersinstallatie. Het water uit de diepte komt dus niet in contact met het oppervlaktewater of de buitenlucht.
  • Is er verschil in productie tussen de zomer- en winterperiode?
    Tot nu toe is geothermie vooral in gebruik voor warmteopwekking. In de winter is de vraag naar warmte groter dan in de zomer. In de zomer gaat de productie van een geothermische doublet daarom terug, meestal door de pompen op een lager toerental te zetten. Het is mogelijk de niet-benutte warmte door adsorptiekoeling om te zetten in koude. Er wordt ook nagedacht over de mogelijkheden om in de zomer elektriciteit te produceren.
  • Is aardwarmte te gebruiken voor koeling?
    Ja, door middel van adsorptiekoeling. Hiervoor zijn systemen op de markt. In Nederland is dit tot op heden niet toegepast in combinatie met geothermie.
  • Wat bepaalt het potentieel van een bron?
    Meerdere factoren bepalen de (maximale) grootte van een bron. Meestal wordt gekeken naar de capaciteit van een geothermisch reservoir, waar de geothermische bron een onderdeel van is. Allereerst zijn de samenstelling en temperatuur van het reservoir/ formatiewater en de omvang van het reservoir belangrijk. Deze bepalen de hoeveelheid energie die opgeslagen is. Daarnaast zijn van invloed: de porositeit (de hoeveelheid open ruimtes in een gesteente) en permeabiliteit (hoe goed de open ruimtes met elkaar verbonden zijn) van de gesteentelaag.
  • Wat is er bekend over de ondergrond?
    We weten dat in een groot gedeelte van Nederland onder het oppervlak gesteenten aanwezig zijn die warm water bevatten en goede doorstromingseigenschappen hebben (100 – 300 m3/uur) voor de economische winning van geothermie. Vergeleken met andere landen is in ons land bijzonder veel (openbaar) bekend van de ondergrond tot circa 4 -5 kilometer diepte door de vele boringen en seismische metingen voor de olie- en gaswinning. Voor Ultradiepe geothermie, vanaf circa vier kilometer zijn de onzekerheden dus groter.
  • Wat is het potentieel van geothermie?
    TNO heeft in 2012 het technisch/economische winbare potentieel van geothermie in de Nederlandse ondergrond tot 4 kilometer ingeschat op circa 85.000 PetaJoule, rekening houdend met de huidige inzichten qua gasprijzen en rentestanden. Hiermee zijn (indicatief) alle 7,6 miljoen woningen in Nederland meer dan 250 jaar te verwarmen.

    Over het winbare potentieel van de ondergrond dieper dan vier kilometer is op dit moment nog onvoldoende bekend om nauwkeurige uitspraken te doen. Aangezien er weinig data beschikbaar is over de diepe ondergrond, is het lastig een schatting te doen.
  • Kan geothermie aan de warmtevraag voldoen?
    De warmtevraag naar ‘laagwaardige’ warmte – op temperatuurniveaus van woningen en kassen bedraagt in Nederland circa 400 PJ per jaar. Het potentieel aan geothermische energie tot vier kilometer (85.000 PJ, ingeschat door TNO in 2012) is daarmee in theorie meer dan van voldoende omvang om deze warmtevraag gedurende langere tijd te kunnen leveren. Dat is zonder rekening te houden met de aanvulling van de warmte vanuit de aardkern, maar óók zonder rekening te houden met bijvoorbeeld ander ondergronds ruimtegebruik en bovengrondse inpassing.
  • Wat is van ultra diepe geothermie te verwachten?
    In maart 2011 is een visie van IF Technology, TNO en Ecofys gepubliceerd over (ultra-)diepe geothermie in 2050. De conclusie uit het rapport (met de zeker benodigde slagen om de arm) is dat 7 tot 13% van het totale elektriciteitsverbruik en 22 tot 31% van het totale warmteverbruik (cijfers NREAP voor 2020) ingevuld zou kunnen worden met ultradiepe geothermie (vijf kilometer en dieper). Uitgangspunt is dat de ondergrond vanaf 5,5 kilometer voldoende producerend (te maken) is. In de lage schatting komt dan in 2050 228 PJ beschikbaar als warmte en 34 PJ in de vorm van elektriciteit. Het rapport is te vinden via https://geothermie.nl/images/bestanden/IF_Ecofys_TNO_-_Visie_diepe_geothermie.pdf. In 2017 is een Green Deal Ultra Diepe Geothermie (UDG) gesloten tussen de overheid, EBN en een zevental consortia over de ontwikkeling van ultradiepe geothermie in Nederland.
  • Waar is geothermie beschikbaar in Nederland?
    De aardkorst wordt overal warmer naarmate men dieper komt. De aanwezigheid van water in een voldoende doorlatend reservoir is echter nodig om deze warmte ook boven de grond te kunnen krijgen en gebruiken. Bijvoorbeeld op http://www.thermogis.nl/basic.html is een goede indruk te krijgen in welke gebieden op welke dieptes hoeveel warmte te winnen is. Deze kaarten gaan tot een diepte van maximaal 3 -4 kilometer en kennen ook onzekerheden. Deze staan op de website aangegeven.
  • Hoe zorgt geothermie voor minder CO2-uitstoot?
    Bij de productie van aardwarmte komt nauwelijks CO2 vrij. De pompen, die het water uit de productieput en in de injectieput pompen, hebben elektriciteit nodig. Voor de tot nu toe gerealiseerde bronnen bedraagt de CO2-uitstoot gemiddeld ongeveer 7 kg/GJ, ten opzichte van 57 kg/GJ voor aardgas, een reductie van 88%. Als een geothermiebedrijf groene elektriciteit, bijvoorbeeld geproduceerd met windmolens of zonnepanelen, inkoopt is dit uiteraard nog lager (nagenoeg nul).

    (Uitgangspunten voor deze berekening: een COP (Coefficient of Performance) van 20 en een uitstoot van 500 gram CO2 per kWh)
  • Hoe stabiel is de levering?
    Een geothermische bron heeft als voordeel dat het energieaanbod onafhankelijk is van externe factoren zoals weersomstandigheden (wind, zon, etc.) Daardoor is de betrouwbaarheid en stabiliteit van een aardwarmtebron hoog.
  • Welke vergunningen zijn nodig?
    Voor een geothermiesysteem zijn diverse vergunningen vereist. Voor de meeste vergunningen is het Ministerie van Economische Zaken het bevoegd gezag en is het Staatstoezicht op de Mijnen de toezichthoudende instantie. Gemeenten en provincies hebben bij meerdere benodigde vergunningen een adviserende rol richting het Ministerie. een uitgebreide uitleg is te vinden op www.hoewerktaardwarmte.nl.

    Twee vergunningen komen voort uit de mijnbouwwet. Ten eerste is dat een opsporingsvergunning. Deze vergunning geeft de initiatiefnemer het recht om binnen een afgebakend gebied de ondergrond te onderzoeken op de aanwezigheid van winbare aardwarmte door te gaan boren. Als de boringen succesvol zijn, is een winningsvergunning nodig. Deze geeft het (exclusieve!)recht om de aardwarmte te winnen.

    Daarnaast is een Omgevingsvergunning vereist waarin (het voorkómen van) effecten op de omgeving zijn beschreven. Verder zijn voor specifieke werkzaamheden specifieke vergunningen vereist, denk aan eventueel zwaar transport, kabels en leidingen leggen et cetera.
  • Wat vindt de Rijksoverheid van geothermie?
    Geothermie is één van de duurzame energiebronnen uit de in 2016 verschenen ‘Energieagenda’ van de rijksoverheid. Het rijk is dan ook actief om te zorgen dat geothermie uitbreidt. Met de Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) stimuleert het Ministerie van Economische Zaken de productie van duurzame energie in Nederland. Een geothermieproject kan in aanmerking komen voor SDE+. Kijk ook op http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/sde/geothermie. Daarnaast kent Nederland een zogenoemde ‘garantieregeling’ voor het geval een boring onvoldoende warm water oplevert. Kijk ook op http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/risicos-dekken-voor-aardwarmte-2017. De overheid stimuleert ook de ontwikkeling van ultradiepe geothermie.
  • Wat is Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)?
    Voor projecten die van een diepte van 500 meter, of meer, warmte winnen geldt de Mijnbouwwet en is er een vergunningsplicht. De kans bestaat dat er bij een geothermieproject olie en/of gas worden aangetroffen en daarom zijn dezelfde voorzorgsmaatregelen van toepassing als bij projecten in de olie- en gasindustrie. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) is de toezichthouder voor álle mijnbouwactiviteiten, dus ook voor geothermie. Ze zijn gevestigd in Den Haag. Meer informatie is te vinden op www.sodm.nl.
  • Wat doet de toezichthouder SodM?
    Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) houdt zich bij het monitoren van geothermische projecten voornamelijk bezig met de volgende onderwerpen:
    • Het beoordelen van werkplannen, veiligheidsplannen en het zorgsysteem dat bij een geothermische bron hoort
    • Voorkomen van aardbevingen
    • Inzicht in de toestand/integriteit van putten
    • Veilige opvang en verwerking van water dat vrijkomt bij het testen van de putten
    • Zorg dragen dat exploratie en winning van aardwarmte zo veilig mogelijk gebeurt
    SodM geeft daarom advies over de vergunningsaanvragen vanuit de Mijnbouwwet en houdt toezicht op de boorontwerpen, -programma’s en de projectaanpak. (https://www.sodm.nl/onderwerpen/aardwarmte)
  • Hoeveel geothermische projecten zijn er in Nederland?
    Momenteel (2018) zijn er in Nederland ongeveer 20 producerende systemen. Per jaar komen er ongeveer twee bij. De totale capaciteit bedraagt nu ongeveer 190 MWth. In 2017 is in totaal ongeveer 3 Petajoule aan warmte geproduceerd, vergelijkbaar met 94 miljoen m3 aardgas, oftewel het gasverbruik van ongeveer 62.000 huishoudens.

Het Masterplan Aardwarmte Nederland (2018)

Het Masterplan Aardwarmte Nederland (met als ondertitel ‘een brede basis voor een duurzame warmtevoorziening’) is opgesteld en uitgewerkt door DAGO, Stichting Platform Geothermie, Stichting Warmtenetwerk en EBN, ondersteund door de ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Veel andere partijen waren betrokken via interviews en werksessies.

Lees meer...

Wetgeving en financiën

De Mijnbouwwet, met als bevoegd gezag het ministerie van Economische Zaken & Klimaat, is de leidende wetgeving voor diepe geothermie. De Mijnbouwwet is in meer detail uitgewerkt in het Mijnbouwbesluit en de Mijnbouwregeling.

Lees meer...

Projectoverzicht

Er zijn op dit moment meer dan twintig plaatsen in Nederland waar aardwarmte wordt gewonnen.

Nederland

Lees meer...

Duurzaamheid en omvang

In Nederland ligt de gemiddelde jaarproductie per bron op circa 180.000 GJ. De besparing op CO2-emissies bedraagt per project circa 10.000 ton/jaar (5.500.000 m3 aardgas). 

Lees meer...