Creation: Free Design

Factsheets Algemeen
Bij de downloads vindt u diverse inleidende documenten die uitleggen hoe aardwarmte werkt. U kunt hier de (nog kortere) factsheet ‘wat is geothermie’ vinden. Wilt u meer weten over ons als brancheorganisatie? Bekijk de factsheet Geothermie Nederland.

Factsheets Duurzaamheid
Aardwarmte is een duurzaam alternatief voor de huidige warmtevoorziening door aardgas. Binnen de glastuinbouw zorgde in 2019 het totaal van alle bronnen naar schatting voor een CO2-besparing van 300.000 ton. De factsheet ‘Hoe duurzaam is geothermie?‘ licht dit verder toe. In de factsheet ‘Geothermie in de energietransitie wordt de rol van geothermie in het behalen van de klimaatdoelen toegelicht. Deze factsheet geeft bovendien inzicht in de ambities die in het Masterplan Aardwarmte zijn gepresenteerd.

Factsheets Technieken
Omdat het belangrijk is dat aardwarmte veilig en verantwoord wordt gewonnen, heeft de aardwarmtesector een industriestandaard ontwikkeld voor het ontwerpen van aardwarmteputten (januari 2021), zie de factsheet 'Industriestandaard Duurzaam Putontwerp'.
Een geothermieproject doorloopt verschillende fases. Voorafgaand aan een project moet de ondergrond bekend zijn. De factsheet ‘Geothermie en seismisch onderzoek’ licht toe hoe de ondergrond kan worden verkend met behulp van geluidsgolven/ trillingen. De factsheet ‘Boren naar aardwarmte’ gaat in op het boren naar de aardlaag waar de aardwarmte uit wordt gewonnen. Als een geothermieput niet meer wordt gebruikt moet deze op een verantwoorde manier worden ‘verlaten’. De factsheet ‘Opruimen van een put’ legt uit hoe dit gebeurt.

Factsheets Risico's en Veiligheid
Veiligheid en een verantwoorde manier van aardwarmte winnen zijn van uiterst belang in de geothermie, net als transparantie over de risico’s waar bij geothermie rekening mee moet worden gehouden. Diverse factsheets gaan hier dieper op in. De factsheet ‘Geothermie en seismiciteit legt uit in hoeverre geothermie de mogelijkheid op bevingen met zich meebrengt. In de factsheet ‘Geothermie en grondwater’ worden de risico’s en veiligheidsmaatregelen met betrekking tot het grondwater besproken. 

Geothermie en seismiciteit/ aardbevingen

Geothermie en aardbevingen

Geïnduceerde seismiciteit verwijst naar kleinere aardbevingen en trillingen die veroorzaakt worden door menselijk handelen in de ondergrond, zoals boren en hydraulisch stimuleren. De krachten die een geothermische boring of bron op de ondergrond uitoefent, zijn van zichzelf te klein om (circa 2,5 kilometer ‘hoger’) tot voelbare trillingen aan maaiveld te leiden. Dat is anders in gebieden waar al natuurlijke seismiciteit is (‘aardbevingsgevoelige gebieden’).

In tektonisch actieve of vulkanische gebieden kan boren of injectie van vloeistoffen een beving veroorzaken. In het buitenland is dit al eens gebeurd. Zo is in Basel een geothermieproject gestopt na een incident met bevingen tot 3,4 op de Schaal van Richter. De schade bedroeg enkele miljoenen. Basel ligt in een aardbevingsgevoelig gebied, dat niet met Nederland te vergelijken is. Het werd in 1356 door een natuurlijke aardbeving met een magnitude van 6,5 getroffen.

Door de continue metingen die uitgevoerd worden door het KNMI en de geologische modelleringen van TNO is het bekend waar zich spanningen bevinden in de ondergrond.
In Nederland komt natuurlijke seismiciteit voornamelijk voor in de buurt van Midden- en Zuid-Limburg. Uit voorzorg stellen de wetgever en toezichthouder aanvullende eisen aan geothermische activiteiten in dergelijke gebieden, zoals monitoring van de activiteiten in de boor- en productiefase. Een geothermiebedrijf in Nederland dient daarom vóór het begin van elk project een zogenoemde Seismische Risico Analyse in bij de toezichthouder (Staatstoezicht op de Mijnen) waarin hij aangeeft hoe het risico op aardbevingen is bepaald, hoe zijn ontwerp de kans op optreden minimaliseert, hoe hij de juiste uitvoering controleert en hoe eventuele effecten worden geminimaliseerd.

Voorts is de kennis van de Nederlandse ondergrond internationaal gezien van hoog niveau. Deze kennis is bovendien openbaar en wordt bij het ontwerp en de analyses van geothermieprojecten betrokken. 

Klik hier voor de factsheet met uitleg over geothermie en aardbevingen/ seismiciteit.

Een werkende geothermieinstallatie produceert enig geluid door de aanwezige pompen en (meestal) ontgassingsinstallaties. De Omgevinsgwet beschrijft de geluidsgrenzen in de verschillende omstandigheden en op de verschillende tijdstippen. De pompen worden daarom geïsoleerd en veelal in een apart gebouw(-tje) opgesteld. Emissies naar lucht of bodem zijn er in deze fase in principe niet.

Lees meer...

De factsheet over de relatie tussen geothermie en grondwater,de risico's op verontreiniging en de beheersingsmaatregelen volgt.

Kan geothermie tot bodemdaling of verzakkingen leiden?

Geothermie onttrekt geen materie permanent aan de ondergrond, zoals bij delfstoffenwinning. Het geproduceerde water wordt na het oppompen weer in dezelfde aardlaag geïnjecteerd. Alleen de warmte blijft bovengronds. Hierdoor blijft de gemiddelde druk in het reservoir vrijwel onveranderd, ook na jaren van productie (zo blijkt bijvoorbeeld in Frankrijk waar langjarige ervaring is op dit gebied).

Lees meer...

Binnenkort volgt hier een uitleg over de omgang met tijdens de testfase geproduceerd en af te voeren 'testwater'. 

Samen met DAGO (Dutch Association Geothermal Operators) heeft het Platform Geothermie een hoge resolutie infographic laten maken waarmee u in één overzicht het belangrijkste over deze vorm van duurzame energie kunt laten zien. Vrij te gebruiken. Downloaden kan even duren.
Er is ook een versie van de infographic in lage resolutie.

Voor de aanleg en het gebruik van een Mijnbouwwerk voor de winning van aardwarmte krijg je als initiatiefnemer te maken met de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en de vergunningen die daaronder vallen.

In de afgelopen periode zijn best practices verzameld voor het schrijven van een aanvraag. Ook is het omgevingsrecht en diens relatie tot relevante milieuwetgeving uitgezocht. Dit heeft geresulteerd in een leidraad (oktober 2021). De leidraad is door Geothermie Nederland ontwikkeld in nauw overleg met aanvragers (aardwarmte, olie/gas), adviseurs en het bevoegd gezag.

De ‘Leidraad aanvraag omgevingsvergunning mijnbouwwerk aardwarmte’ biedt een overzichtelijke en uniforme aanpak voor het indienen van een aanvraag voor een omgevingsvergunning – bij een nieuw of aan te passen mijnbouwwerk. En is voor leden op te vragen via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

De leidraad bestaat uit twee delen:

  • In deel 1 wordt uitgelegd wat een omgevingsvergunning is, hoe een omgevingsvergunning kan worden aangevraagd, welke overheidsorganen bij de verlening van een omgevingsvergunning betrokken zijn en in welke hoedanigheid en volgens welke procedure de omgevingsvergunning wordt verleend.
  • In deel 2 wordt de voorbereiding en de aanvraag om een omgevingsvergunning beschreven: welke onderwerpen moeten in een aanvraag aan de orde komen volgens de regeling omgevingsrecht, het omgevingsloket online en het Besluit algemene regels milieu mijnbouw (Barmm).

Geothermie Nederland en EBN hebben afgelopen jaar een inventarisatie uitgevoerd naar de innovatiebehoeften van de aardwarmtesector. Dat leverde meer dan 120 ideeën op. De innovatie inventarisatie is een interactief rapport geworden dat een goed overzicht geeft van de ideeënrijkdom die leeft binnen de sector.

Lees meer...

Geothermie Nederland heeft samen met haar Masterplan partners EBN en Stichting Warmtenetwerk een artikel geschreven over aardwarmte, hoe gemeenten aan de slag kunnen met deze bron van warmte en hoe de website www.allesoveraardwarmte.nl hen daarbij kan informeren. Het artikel is geplaatst in het themanummer Energietransitie van het VNG magazine voor Nederlandse Gemeenten.

Lees meer...

Sandor Gaastra, directeur-generaal Klimaat en Energie van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Hans Bolscher, voorzitter Geothermie Nederland en Ernst Japikse, voorzitter van Stichting Warmtenetwerk hebben het Adviesrapport in ontvangst genomen van het kernteam ‘geothermie gebouwde omgeving’ (zie filmpje). Het adviesrapport bevat een agenda om geothermie in de gebouwde omgeving te versnellen, met daarin vier sporen: kavelaanpak, financiële instrumenten, draagvlak en projecten en innovatie.

Lees meer...

Het gebruik van aardwarmte nam in 2020 met 10 procent toe ten opzichte van 2019. Er werd in 2020 6,2 PJ (PetaJoule) warmte geproduceerd. Deze stijging is te danken aan de groei in productie van de doubletten die in 2019 in bedrijf zijn gegaan en in 2020 voor het eerst een volledig jaar hebben gedraaid. De nieuwe doubletten zijn robuuster en hebben een grotere capaciteit. De toepassing van aardwarmte in Nederland in 2020 leverde een besparing van 176 miljoen m3 aardgas. Dit staat gelijk aan het gebruik aan aardgas van 117.500 woningen en een reductie van CO2-emissie van 333.000 ton.


Productiecijfers van Geothermie Nederland

Infographic Productiecijfers aardwarmte 2020De productiecijfers van 2020 zijn verzameld door Geothermie Nederland, de brancheorganisatie van geothermie (aardwarmte).
Voor meer informatie over de vereniging, zie de factsheet over Geothermie Nederland of www.allesoveraardwarmte.nl voor meer informatie over aardwarmte.

Zie voor de productiecijfers in beeld de infographic.

 

 

 

 

 

 


Potentie aardwarmte enorm: 40 projecten in de pijplijn

Aardwarmte wordt op dit moment voor het grootste gedeelte toegepast in de glastuinbouw. De belangstelling voor aardwarmte als duurzame energiebron voor de verwarming van woningen en industrie is groot. Belangrijk hierbij is dat het beleid daarvoor beter aansluit met passende stimuleringsmogelijkheden, een effectief vergunningenstelsel én dat warmtenetten beschikbaar komen. In 2021 gaan 3 nieuwe doubletten in productie. Er staan daarnaast nog een 40-tal projecten in de startblokken. Het is essentieel voor de energietransitie dat ook deze projecten de komende vijf jaar gerealiseerd gaan worden.

Passende stimuleringsmaatregelen noodzakelijk

Voor de warmtetransitie in de gebouwde omgeving wordt er veel verwacht van geothermie. Om opschaling in de glastuinbouw en gebouwde omgeving succesvol te maken roept de geothermiesector de formateur op een drietal acties in het regeerakkoord te zetten die essentieel zijn, niet alleen voor geothermie maar vooral voor de warmtetransitie en het Klimaatakkoord:

  • Zet een stimuleringsregeling op die zich specifiek richt op duurzame warmte en het gebruik van warmtenetten: een SDE++ voor de warmtetransitie.
  • Start nu een acceleratieprogramma op voor de eerste groep van 20 projecten die klaar staan. Die zijn nodig om ook een start te maken met de opschaling, met name naar de gebouwde omgeving.
  • Herzie het stelsel van fiscale prikkels ten behoeve van de energietransitie, in het bijzonder de Opslag Duurzame Energie (ODE). In de praktijk leidt de ODE tot hogere prijzen van duurzame warmte en heeft het onbedoelde bijwerkingen die remmend uitpakken voor de energietransitie.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Omdat het belangrijk is dat aardwarmte veilig en verantwoord wordt gewonnen, heeft de aardwarmtesector een industriestandaard ontwikkeld voor het ontwerpen van aardwarmteputten. De 'Industriestandaard duurzaam putontwerp voor aardwarmteputten' is opgesteld door Geothermie Nederland in samenwerking met EBN. Putontwerpen die vanaf januari 2021 worden gemaakt, moeten aan deze standaard voldoen.

De industriestandaard beschrijft het proces om te komen tot een zo veilig mogelijk en verantwoord putontwerp over de volledige levenscyclus, van ontwerp tot en met ontmanteling. Deze industriestandaard is een mijlpaal voor onze sector. Het geeft vertrouwen voor een veilige en verantwoorde winning van aardwarmte, wat het gebruik van aardwarmte kan bevorderen.

Download hier de Introductie Industriestandaard duurzaam putontwerp (pdf) - verkorte versie

De volledige industriestandaard (62 pagina's) is op te vragen door een mail te sturen aan Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Download de Gedragscode Omgevingsbetrokkenheid bij Aardwarmteprojecten

De gedragscode is bedoeld voor bedrijven die in Nederland aardwarmte (willen) winnen en richt zich tot bewoners en bedrijven in de omgeving van een aardwarmteproject,de relevante gemeenten, provincies, waterschappen, drinkwaterbedrijven en natuur-en milieuorganisaties. De gedragscode geeft principes voor hoe bedrijven bij de voorbereiding en realisatie van aardwarmteprojecten de omgeving betrekken.

Voor de operationalisering van de Gedragscode Omgevingsbetrokkenheid bij aardwarmteprojecten is er de Leidraad Omgevingsbetrokkenheid bij aardwarmteprojecten.

 

Voor de operationalisering van de Gedragscode Omgevingsbetrokkenheid bij aardwarmteprojecten is er de Leidraad Omgevingsbetrokkenheid bij aardwarmteprojecten.

Het doel van deze leidraad is het creëren van een professionele, gestructureerde en gestandaardiseerde aanpak voor omgevingsbetrokkenheid door de geothermie initiatiefnemer.

Download de Leidraad Omgevingsbetrokkenheid bij aardwarmteprojecten.

 

Geothermie wordt gezien als een van de schoonste en goedkopere bronnen van duurzame warmte. Maar hoeveel CO2-uitstoot produceren een geothermiebron en de warmtenetten daadwerkelijk? TNO deed onderzoek en zet in een whitepaper de feiten op een rij.

Lees meer...

Momenteel zijn er circa 188 warmtenetten aangesloten in Nederland. Dit zullen er de komende jaren veel meer worden, omdat warmtenetten die gebruik maken van duurzame energie uit de bodem een goede stap is in de richting van aardgasvrij wonen is. De verwachting is dat in 2030 het aantal warmtenetten is verdubbeld naar zeshonderd.

Lees meer...

Het rapport bevat onder andere marktcijfers, een enquêteonderzoek onder experts en een weergave van de ontwikkelingen in de warmtesector. Tevens brengt het alle warmtenetvarianten en -bronnen in kaart middels infographics, grafieken en tabellen. Ook de potentie van duurzame warmtebronnen in 2050 zoals aardwarmte wordt in het rapport weergegeven. Platform Geothermie heeft hiervoor input geleverd. Volgens het trendrapport levert geothermie in 2050 minimaal 210 PJ per jaar. Respondenten verwachten dat in 2050 24% van de warmte via warmtenetten wordt geleverd door geothermie.

Lees meer...

De studie WARM isin 2020  door Berenschot, Panterra Geoconsultants en TNO uitgevoerd in opdracht van EBN en haar Masterplanpartners Geothermie Nederland (destijds Platform Geothermie en DAGO) en Stichting Warmtenetwerk.

Lees meer...

De studie WARM isin 2020  door Berenschot, Panterra Geoconsultants en TNO uitgevoerd in opdracht van EBN en haar Masterplanpartners Geothermie Nederland (destijds Platform Geothermie en DAGO) en Stichting Warmtenetwerk.

Lees meer...

De relaties van DAGO ontvingen begin september het halfjaarbericht 2020. Het geeft een indruk van de activiteiten van DAGO en haar leden. De belangrijkste pijlers van de activiteiten van DAGO zijn energietransitie & marktontwikkeling, operations & licence to operate, kennis & innovatie en maatschappelijk draagvlak & acceptatie. 

Download het halfjaarbericht.

Subcategorieën

  • Factsheets

    Onderstaand diverse door Platform Geothermie opgestelde factsheets over geothermie en de mogelijke gevolgen. Deze zijn met de grootst mogelijke zorg samengesteld door onze experts, en vrij te downloaden. Desalniettemin geldt ook hiervoor de disclaimer.

  • Infographic: wat is aardwarmte?
  • Algemene publicaties

    Op deze pagina vindt u diverse algemene publicaties over geothermie, door Platform en/of door derden. 

  • Technische rapporten

    Onderstaand diverse door derden opgestelde rapporten over met name (beheers-)technische aspecten van de geothermie. Het merendeel van de rapporten is opgesteld voor de Kennisagenda Aardwarmte, een samenwerking tussen LTO Glaskracht en het ministerie van Economische Zaken. Die rapporten zijn ook te vinden op www.kasalsenergiebron.nl. Deze documenten zijn vrij te downloaden. Er kunnen desalniettemin geen rechten aan de informatie worden ontleend. Stichting Platform Geothermie wijst iedere aansprakelijkheid ten aanzien van de juistheid, volledigheid en/of actualiteit van de geboden informatie uitdrukkelijk van de hand.