Geothermie Nederland herkent de conclusie dat Nederland niet op koers ligt om de klimaatdoelen voor 2030 en 2050 te halen. Eveneens constateren wij dat de plannen van het kabinet nog onvoldoende invulling geven aan de cruciale rol die duurzame warmte, en in het bijzonder aardwarmte, moet spelen in het energie onafhankelijker worden, grip houden op de betaalbaarheid van de energierekening, het verminderen van netcongestie en de doelen voor verduurzaming.
De Klimaat- en Energieverkenning 2026 laat zien dat de emissiereductie richting 2030 al drie jaar stagneert en dat de kans kleiner is dan 5% dat Nederland het wettelijke klimaatdoel van 55% reductie in 2030 haalt. Daarnaast wijst het PBL op de grote afstand tot een klimaatneutraal energiesysteem in 2050 en op de risico’s die vertragingen in energie-infrastructuur, warmtenetten en netuitbreiding veroorzaken voor de energietransitie.
Warmte verdient een prominentere plaats in het energiebeleid
Geothermie Nederland onderschrijft de analyse van het kabinet dat netcongestie, stijgende energievraag en afhankelijkheid van fossiele import grote uitdagingen vormen voor Nederland. Juist daarom is het opvallend dat warmte nog steeds een ondergeschikte positie inneemt ten opzichte van elektriciteit, waterstof, CCS en kernenergie.
De energietransitie is niet alleen een elektriciteitstransitie. Meer dan de helft van het Nederlandse eindenergieverbruik bestaat uit warmte. Zonder een krachtige ontwikkeling van duurzame warmtebronnen en warmtenetten worden klimaatdoelen moeilijker haalbaar, nemen de maatschappelijke kosten toe en groeit de druk op het elektriciteitsnet verder. De KEV bevestigt dat verdere uitrol van collectieve warmtenetten noodzakelijk is voor het slagen van de energietransitie.
Meer middelen beschikbaar voor warmtenetten, maar nog niet voldoende is nodig
Het Kabinet kiest voor continueren van de inzet op de Nationale Deelneming Warmte en voor collectieve warmte-infrastructuur komt er een nieuwe regeling met een Garantieregeling voor warmtenetten en inzet op Clusterdeals.
De uitdaging verschuift echter steeds meer van beleid naar uitvoering. Warmtenetten kunnen alleen versneld worden ontwikkeld wanneer tegelijkertijd duurzame warmtebronnen beschikbaar zijn of komen. Geothermie biedt daarbij een unieke combinatie van leveringszekerheid, schaalbaarheid, lage ruimteclaim en minimale belasting van het elektriciteitsnet.
Daarom is het essentieel dat de ontwikkeling van warmte-infrastructuur en de ontwikkeling van aardwarmteprojecten integraal worden benaderd.
Benut aardwarmte als oplossing voor netcongestie én energieonafhankelijkheid
Het kabinet benadrukt terecht dat Nederland minder afhankelijk moet worden van fossiele energie-import en dat netcongestie een van de grootste belemmeringen vormt voor verduurzaming.
Aardwarmte kan aan beide uitdagingen bijdragen:
- structurele vervanging van aardgas voor de warmtevoorziening;
- vermindering van de vraag naar elektriciteit voor verwarming;
- versterking van de energieonafhankelijkheid door benutting van warmte uit de Nederlandse bodem;
- betaalbare verduurzaming van hoofdzakelijk woningen en voor de glastuinbouw.
Waar all-electric oplossingen in veel gevallen leiden tot extra belasting van het elektriciteitsnet, biedt aardwarmte juist een manier om duurzame warmte te leveren zonder een grote extra vraag op de schaarse netcapaciteit.
Meer investeringszekerheid noodzakelijk
Ondanks de belangrijke bijdrage die aardwarmte kan leveren, blijven investeringsbeslissingen moeilijk. Projecten kennen hoge initiële investeringen, lange ontwikkeltijden en substantiële ondergrondrisico’s. Tegelijkertijd blijkt uit de KEV dat investeringen die vandaag niet worden gedaan, de mogelijkheden voor klimaatneutraliteit op langere termijn verder verkleinen.
Geothermie Nederland roept het kabinet en de Kamer daarom op om:
- een passend financieel instrumentarium voor aardwarmteprojecten;
- versnelling van vergunningverlening en projectontwikkeling;
- een volwaardige positie voor duurzame warmte binnen het Klimaat- en Energiefonds en toekomstige klimaatbesluitvorming.
Van beleid naar uitvoering
De Klimaat- en Energieverkenning schetst een duidelijke boodschap: zonder extra maatregelen raakt Nederland verder uit zicht van zijn klimaatdoelen.
De energietransitie vraagt om meer dan elektriciteit alleen. Wie klimaatdoelen wil halen, netcongestie wil beperken en de afhankelijkheid van fossiele energie wil verminderen, kan niet om duurzame warmte heen. Geothermie Nederland roept het kabinet en de Kamer daarom op om in de komende besluitvorming warmte en aardwarmte een belangrijkere plek te geven in de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid.
